Từ ngày 01/03/2026, ngành Tòa án chính thức bước vào kỷ nguyên số hóa toàn diện. Với việc ban hành Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã thiết lập hành lang pháp lý cho việc thực hiện các thủ tục tố tụng trên môi trường điện tử.

Sự thay đổi này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn đảm bảo tính minh bạch, hiện đại trong hoạt động tư pháp tại Việt Nam.

1. Cơ sở pháp lý cho Tòa án điện tử 2026

Ngày 15/01/2026, Hội đồng Thẩm phán TANDTC ban hành Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP. Nghị quyết này hướng dẫn chi tiết việc thực hiện các thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp trực tuyến, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026.

Đây được xem là bước ngoặt quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số của hệ thống Tòa án nhân dân các cấp.

2. 9 nhóm thủ tục tố tụng chính thức được thực hiện Online

Theo quy định mới, người dân, luật sư và đại diện doanh nghiệp có thể thực hiện các nhóm công việc sau thông qua môi trường số mà không cần đến trực tiếp trụ sở Tòa án:

1. Nộp đơn khởi kiện trực tuyến: Bao gồm đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn khiếu nại, tố cáo và các loại đơn kiến nghị khác.

2. Cung cấp, giao nộp chứng cứ: Các tài liệu, chứng cứ điện tử hoặc bản số hóa có thể được gửi trực tiếp qua hệ thống của Tòa án.

3. Tống đạt văn bản điện tử: Cấp, tống đạt, thông báo các văn bản tố tụng qua email hoặc cổng thông tin điện tử của Tòa án.

4. Thanh toán án phí Online: Nộp tạm ứng án phí, lệ phí và các chi phí tố tụng khác qua hệ thống thanh toán trực tuyến.

5. Xét xử trực tuyến: Tổ chức các phiên họp, phiên tòa giải quyết vụ án, vụ việc qua hình thức video call/họp trực tuyến.

6. Cấp trích lục, bản sao bản án: Người dân có thể đăng ký và nhận bản án, quyết định của Tòa án dưới dạng văn bản điện tử.

7. Liên thông hồ sơ giữa các Tòa án: Việc giao, nhận hồ sơ, tài liệu giữa các cấp Tòa án được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số.

8. Số hóa và lưu trữ: Toàn bộ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ được số hóa và lưu trữ bảo mật trên hệ thống dữ liệu tập trung.

9. Các thủ tục hành chính tư pháp khác: Thực hiện theo hướng dẫn cụ thể của Tòa án nhân dân tối cao tùy từng thời điểm.

3. Lợi ích của việc thực hiện thủ tục Tòa án trực tuyến

Việc triển khai Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP mang lại nhiều giá trị thiết thực:

• Tối ưu thời gian: Cắt giảm thời gian đi lại và chờ đợi tại Tòa án. Người dân có thể nộp đơn kiện vào bất cứ thời điểm nào trong ngày.

• Tiết kiệm chi phí: Giảm thiểu chi phí in ấn, sao chép tài liệu và chi phí di chuyển cho các bên đương sự.

• Minh bạch hóa: Người dân dễ dàng theo dõi tiến độ giải quyết vụ việc, trạng thái hồ sơ thông qua tài khoản điện tử cá nhân.

• Thúc đẩy chuyển đổi số: Đáp ứng yêu cầu xây dựng Chính phủ số và nền kinh tế số mà Nhà nước đề ra.

4. Những lưu ý khi thực hiện tố tụng điện tử

Để thực hiện các thủ tục này một cách suôn sẻ, người dân và doanh nghiệp cần chuẩn bị:

• Chữ ký số hoặc tài khoản định danh điện tử (VNeID) mức độ 2.

• Các tài liệu chứng cứ cần được quét (scan) rõ nét và đúng định dạng yêu cầu.

• Thường xuyên kiểm tra thông báo qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án để không bỏ lỡ các mốc thời gian quan trọng.

Quy định mới về thủ tục tố tụng Online từ 2026 là một bước tiến đột phá, giúp quy trình tư pháp trở nên đơn giản, tiện lợi và gần dân hơn. Việc nắm bắt kịp thời các quy định tại Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP sẽ giúp bạn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách hiệu quả nhất trong kỷ nguyên công nghệ.