Trong thời đại bùng nổ của mạng xã hội như TikTok, Facebook và YouTube, cuộc đua “câu view”, “câu tương tác” đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Để thu hút sự chú ý, không ít cá nhân và tổ chức đã bất chấp giới hạn đạo đức và pháp luật để đăng tải các nội dung giật gân, kinh dị hoặc bạo lực.

Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, những hành vi này không đơn thuần là giải trí mà là vi phạm pháp luật có khung xử phạt cụ thể. Công ty Luật Link & Partners xin chia sẻ bài phân tích chi tiết về trách nhiệm pháp lý khi đăng tải các nội dung này.

1. Nhận diện các nội dung vi phạm trên mạng xã hội

Nhiều người dùng lầm tưởng rằng mạng xã hội là không gian tự do ngôn luận tuyệt đối. Thực tế, pháp luật Việt Nam quy định rất rõ các nhóm nội dung cấm chia sẻ nhằm bảo vệ trật tự an toàn xã hội và tâm lý người dân. Các nội dung “độc hại” thường gặp bao gồm:

• Mô tả tỉ mỉ các vụ tai nạn giao thông, hiện trường vụ án mang tính rùng rợn.

• Hình ảnh, video mô tả chi tiết hành vi chém, giết hoặc ngược đãi động vật/người.

• Thông tin giả mạo, sai sự thật nhằm kích động bạo lực hoặc gây hoang mang dư luận.

• Nội dung cổ súy cho các hủ tục, mê tín dị đoan hoặc các hành vi phạm tội.

2. Khung xử phạt hành chính theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP

Căn cứ theo điểm c, d khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin miêu tả tỉ mỉ hành vi chém, giết, tai nạn, kinh dị, rùng rợn là hành vi vi phạm trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội.

Mức xử phạt tiền:

• Đối với tổ chức: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

• Đối với cá nhân: Mức phạt bằng 1/2 mức phạt của tổ chức, tương đương từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Biện pháp khắc phục hậu quả:

Ngoài việc nộp phạt, chủ thể vi phạm buộc phải gỡ bỏ toàn bộ thông tin sai sự thật hoặc nội dung độc hại đã đăng tải. Trong trường hợp vi phạm nhiều lần, có tính chất lây lan diện rộng hoặc gây hậu quả xấu đến an ninh trật tự, cơ quan chức năng có thể áp dụng mức phạt cao nhất của khung hình phạt.

3. Trách nhiệm theo Luật An ninh mạng và Bộ luật Hình sự

Không dừng lại ở việc xử phạt hành chính, các hành vi đăng tải nội dung kích động bạo lực còn chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của Luật An ninh mạng 2018.

Trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi đăng tải thông tin gây hậu quả nghiêm trọng, chẳng hạn như:

• Dẫn đến sự hỗn loạn về trật tự công cộng.

• Gây thiệt hại lớn về kinh tế hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người khác do hoang mang.

• Có yếu tố cổ súy, hướng dẫn hành vi phạm tội.

Người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông” (Điều 288 Bộ luật Hình sự) hoặc các tội danh liên quan đến xâm phạm trật tự công cộng.

4. Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại dân sự

Một khía cạnh pháp lý khác thường bị bỏ qua là trách nhiệm dân sự. Nếu nội dung “câu view” xâm phạm đến hình ảnh, danh dự, nhân phẩm của một cá nhân hoặc uy tín của một tổ chức, chủ thể đăng tải phải đối mặt với đơn kiện dân sự.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, người vi phạm có nghĩa vụ:

1. Xin lỗi và cải chính công khai.

2. Bồi thường thiệt hại về vật chất (nếu có).

3. Bồi thường thiệt hại về tinh thần cho nạn nhân do danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm.

5. Lời khuyên cho người sử dụng mạng xã hội và các Content Creator

Việc xây dựng nội dung để thu hút tương tác là nhu cầu chính đáng trong kinh tế số, nhưng cần được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật. Link & Partners khuyến nghị các nhà sáng tạo nội dung và người dùng mạng xã hội:

• Kiểm chứng thông tin: Tuyệt đối không chia sẻ các hình ảnh tai nạn, bạo lực chưa qua xử lý làm mờ hoặc không có nguồn gốc rõ ràng.

• Tìm hiểu luật: Nắm vững các quy định về chuẩn mực cộng đồng và pháp luật về an ninh mạng.

• Tôn trọng quyền riêng tư: Không tự ý sử dụng hình ảnh của người khác trong các tình huống nhạy cảm để làm nội dung “câu khách”.

• Báo cáo vi phạm: Khi thấy các nội dung độc hại, hãy sử dụng tính năng báo cáo (report) của nền tảng để góp phần làm sạch không gian mạng.

Ranh giới giữa nội dung “sáng tạo thu hút” và “vi phạm pháp luật” đôi khi rất mong manh. Đừng để một vài phút tương tác ảo dẫn đến những án phạt thật và hệ quả pháp lý nặng nề. Hãy là người sử dụng mạng xã hội văn minh và thượng tôn pháp luật.